Tư vấn dịch vụ
0968189119

Tư vấn vật phẩm
0967148189

NÉT ĐẸP VĂN HÓA TRONG TỤC “ ĂN TẾT LẠI” CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG VIỆT NAM

Hàng năm, sau khi hết 3 ngày Tết Nguyên Đán, từ mùng 4 đến ngày 22 tháng Giêng Âm lịch, dân làng tại một số địa phương lại tưng bừng tổ chức ăn... "Tết lại”
18.02.2019

 

          1. Nguồn gốc của tục ăn “ tết lại “

 Tục ăn Tết lại bắt nguồn từ  sự kiện  vua Quang Trung đánh giặc Thanh, giải phóng kinh thành Thăng Long. Việc phải hành quân đánh giặc đúng dịp Tết khiến người dân phải đi sơ tán và các binh sĩ không được hưởng một cái Tết trọn vẹn. Vì vậy, vua Quang Trung đã tổ chức cho binh sĩ ăn Tết vào ngày 30 tháng Chạp (25/01/1789), và ngay sau khi giải phóng thành Thăng Long, người dân ổn định lại cuộc sống, vua Quang Trung đã cho binh sĩ và nhân dân ăn Tết lại để có một cái Tết trọn vẹn..

Lại có cách giải thích khác về phong tục "Ăn tết lại" là trước đó, dân thành Thăng Long đã chuẩn bị ăn Tết với đầy đủ các thứ vật phẩm. Nhưng do phải chạy giặc Thanh, họ chỉ đem được rất ít, còn bánh chưng, phần lớn phải vứt xuống ao. Khi kinh thành được giải phóng, họ trở về và thử vớt bánh lên, thấy vẫn còn thơm ngon. Dân chúng cảm tạ thần linh đã giúp vua Quang Trung đánh tan giặc Thanh, giải phóng kinh đô Thăng Long, cho họ được mở tiệc ăn Tết tại nhà. Từ đó, ở nhiều nơi, nhiều nhà giữ lại cách thức ngâm bánh chưng xuống ao, xuống giếng nước, sau vớt lên “ăn Tết lại”. Nếu không thì gói đợt bánh khác để ăn tới tận rằm tháng Giêng, có khi tới tận cuối tháng Giêng, gọi là tục “ăn Tết lại”.

          2. Tục lệ ăn “ Tết lại “ ở một số địa phương Việt Nam

a. Huyện Sóc Sơn- Hà Nội

Về thăm thôn Đức Hòa, xã Đức Hòa, huyện Sóc Sơn, được chứng kiến một không khí Tết "chưa bao giờ hết" tại nơi này.

Khắp các đường làng ngõ xóm rộn rã những tiếng cười nói, tiếng giã bột, tiếng người đi trẩy hội. Mặc dù, hoa đào, mai, quất đã phai sắc nhưng không khí Tết vẫn ấm cúng.  ở các khu chợ, tấp nập người buôn kẻ bánnhững hoa, những quả, lá dong..

Tết lại" không được tổ chức cùng ngày, mỗi thôn tại các xã của Sóc Sơn có ngày ăn "Tết lại" khác nhau. Ví như, thôn Đồng Giành (xã Đông Xuân) ngày mùng 4, thôn Kim Trung (xã Kim Lũ) ngày mùng 5, thôn Lai Sơn (xã Bắc Sơn) ngày mùng 8, thôn Đức Hòa (xã Đức Hòa), thôn Tiên Chu, Lam Lý, Lương Đình (xã Bắc Sơn) ngày mùng 10 hay thôn Xuân Kỳ (xã Đồng Xuân) ngày 22 âm lịch. Cứ như vậy, thôn này qua thôn kia cùng ăn Tết, rải rác khắp tháng Giêng. 

Sau khi ăn uống, chúc tụng nhau xong, mọi người đều kéo ra đình làng để tham gia vào các trò chơi dân gian như: chọi gà, đu quay, đập niêu, úp chậu…

b. Huyện Chương Mỹ- Hà Nội.

Ở thôn Yên Trường (xã Trường Yên, huyện Chương Mỹ) cũng có tục ‘ăn Tết lại’, tuy nhiên nguồn gốc và tên gọi thì lại khác xa so với nhiều nơi. Theo lời các bậc cao niên nơi đây kể lại, từ hàng trăm năm nay, ở ngôi làng này, ngoài đón Tết Nguyên Đán thì họ có thêm một cái Tết vào ngày 30 tháng giêng (âm lịch). Lần ăn Tết này người dân gọi là “ăn Tết Cùng”.

c. Huyện Thanh Oai- Hà Nội.

Ở thôn Yên Trường (xã Trường Yên, huyện Chương Mỹ) cũng có tục ‘ăn Tết lại’, tuy nhiên nguồn gốc và tên gọi thì lại khác xa so với nhiều nơi. Theo lời các bậc cao niên nơi đây kể lại, từ hàng trăm năm nay, ở ngôi làng này, ngoài đón Tết Nguyên Đán thì họ có thêm một cái Tết vào ngày 30 tháng giêng (âm lịch). Lần ăn Tết này người dân gọi là “ăn Tết Cùng”. Nét độc đáo nhất làm nên cái khác lạ ở Trường Yên mà có lẽ không ở nơi nào có được chính là tục ăn thịt chó đầu xuân. Thịt chó là món người ta kiêng ăn vào những ngày đầu tháng, đầu năm để tránh sự đen đủi cho những ngày còn lại trong tháng, những tháng còn lại trong năm

Vào ngày Tết lại, gia chủ sẽ làm đủ mọi cách để níu chân anh em, bạn bè. Với nhiều người dân nơi đây, Tết lại là cơ hội để làng này mời làng kia ăn uống, giao lưu. Nhưng với một số người khác, tục "Tết lại" cũng ảnh hưởng ít nhiều đến công việc của họ. Nhiều người đi làm trên thành phố cũng phải bỏ dở công việc, trở về quê hương để ăn "Tết lại".

Đến hiện tại, tục Tết lại vẫn có nhiều ý kiến trái chiều, người chê bai "Tết lại" vừa phiền phức vừa tốn kém, nhưng với dân làng nơi đây, họ chỉ nghĩ đơn giản đây là dịp ngồi trò chuyện với nhau. Đa số người dân nơi đây sống bằng nghề nông hoặc đã về hưu nên công việc đồng áng không ảnh hưởng quá nhiều. Chỉ số ít người đi làm ăn xa không thể trở về hoặc tìm cách từ chối khéo với những cỗ rượu kéo dài trong tháng Giêng này.